10 موردی که باید درباره سفته بدانید - وبلاگ هوشمند

به گزارش وبلاگ هوشمند، خبرنگاران: سفته با هدف پرداخت مبلغی پول به دیگری در آینده ای نزدیک یا دور به کار می رود اما قبل از استفاده احتیاج است که نکاتی را درباره آن بدانید.

به گزارش وبلاگ هوشمندتصوری که در خصوص سفته در ذهن خیلی از ما شکل گرفته در حدی است که از این وسیله تعهد پول می ترسیم یا تصور می کنیم نقطه ضعف بزرگی است که ممکن است بعدها علیه خودمان، از آن استفاده گردد. اما سفته بر خلاف این تصور مطلق، نکات و ویژگی های مختلفی دارد که می تواند بسیار کاربردی باشد.

با اینکه در حال حاضر برای تعهد پرداخت مبلغی در زمان آینده همه از چک استفاده می نمایند و آن را ترجیح می دهند اما سفته در مقابل چک خطر کمتری برای صادرنماینده آن دارد. شاید به همین دلیل هم کم کم از معاملات کنار رفته؛ چرا که خطر کمتر برای صادرنماینده سفته، یعنی پایین تر آمدن احتمال وصول مبلغ.

تنظیم و تکمیل سفته

برای اینکه بگردد نام یک سند را بر سفته گذاشت، باید معینات ظاهری آن رعایت گردد، در غیر این صورت، سفته ای که امضا می کنید مشمول مقررات نمی گردد. اول اینکه مبلغ باید به صورت تمام حروف روی آن نوشته شده باشد. مبلغی که تعهد می کنید نباید از مبلغ اسمی آن بیشتر باشد، در واقع مبلغ اسمی، سقفی است برای تعهد در آن سند؛ مثلا برای تعهدکردن 270 میلیون ریال باید سفته 300 میلیونی بخرید. دوم اینکه گیرنده وجه معین باشد البته حتما لازم نیست نام شخص خاصی روی سفته نوشته گردد. سفته می تواند در وجه حامل باشد یا به شخص دیگری حواله گردد؛ عبارت حواله کرد برای همین است.

سومین ویژگی ای که باید به آن توجه کنید این است که تاریخ پرداخت آن معین باشد. اگر تاریخ نوشته نگردد، سفته معینات ظاهری خود را از دست می دهد و دیگر یک سند تجاری نخواهد بود. بلکه فقط یک سند عادی است که طبق قانون مدنی می توان نسبت به وصول مبلغ آن اقدام کرد. ضمناً این امر می تواند دلیلی بر عندالمطالبه بودن آن باشد؛ یعنی موقع پرکردن سفته تاریخ برای دو طرف اهمیتی نداشته بلکه مبلغ تعهد شده مهم بوده است.

تغییر در سفته

برای اینکه وضعیت سفته را تغییر دهید، می توانید آن را پشت نویسی یا ظهرنویسی کنید. مثلا عبارت حواله کرد برای انتقال سند به فرد دیگری است اما اگر این عبارت را خط بزنید به این معنی است که حق انتقال را از دارنده سلب نموده اید و اگر مجبور به انتقال شوید باید ظهرنویسی کنید و بنویسید که این سند به فلانی منتقل شد و پای نوشته تان را هم امضا کنید. همچنین می توانید برای دریافت وجه به دیگری وکالت دهید که این را هم باید ظهرنویسی نموده و امضا کنید، چون اصولا ظهرنویسی برای انتقال است، اگر برای وکالت در وصول باشد، باید عبارت برای وکالت تصریح گردد و به امضای دارنده برسد. کسی که با ظهرنویسی وکالت پیدا می نماید، درست مانند دارنده سفته حق اقامه دعوی را نیز برای وصول آن خواهد داشت.

حق بازداشت در صورت عدم پرداخت

برای اینکه بتوانید از مسئولیت تضامنی ظهرنویس ها برای وصول طلب خود بهره ببرید، باید تا قبل از اینکه یک سال از تاریخ واخواست بگذرد، دادخواستی علیه آنها به دادگاه تقدیم کنید. اگر این کار را انجام ندهید، بعد از یکسال دعوی شما علیه ظهرنویس ها پذیرفته نمیگردد اما اگر دادخواست بدهید، این حق را خواهید داشت که از دادگاه تقاضای تأمین کنید؛ به این معنی است که قبل از رسیدگی و صدور حکم، اقتصادی را از اموال طرف دعوی که معادل مبلغ طلب شماست، به دادگاه معرفی کنید تا برای اطمینان از وصول طلب، به نفع شما توقیف گردد. اینطوری بعد از صدور حکم، حتی در صورتی که ضامن طلب شما را نپذیرد، باز هم وصول طلب شما از مال توقیف شده، امکان دارد. در این صورت خیلی آسان تر و مطمئن تر به پولتان می رسید اما اگر اموالی از محکوم پیدا نگردد، به استناد ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیت های اقتصادی، می توانید تقاضای بازداشت شخص محکوم را کنید.

نکته: تمام ویژگی ها و وظایفی که در قانون تجارت برای سفته گفته شده است، در عرف امروز با استفاده از چک خیلی ساده تر و مطمئن تر اجرا می گردد. بنابراین بهترین و مهمترین کاربردی که امروز برای سفته باقی مانده، استفاده از آن برای ضمانت است؛ یا ضمانت حسن انجام کار یا ضمانت پرداخت اقساط وام و مانند اینها.

در این صورت سفته تبدیل به امانتی می گردد که شما در اختیار کارفرما یا طلبکار خود گذاشته اید تا در صورت تخلف از شرط از آن استفاده کند. حواستان را جمع کنید که اگر میخواهید سفته را به عنوان ضمانت و یا هر عنوان دیگر غیری تعهد مبلغی پول به شخصی بدهید، حتما در یک دفتر اسناد رسمی، از او رسید بگیرید که این سفته را برای چه منظور به نام او صادر می کنید. تاکید روی دفتر اسناد رسمی به این دلیل است که سند شما رسمیت بیابد و اعتبار آن بالا برود، چون سند عادی در دادگاه اعتبار چندانی ندارد.

اگر سفته وصول نگردد

ممکن است مبلغ تعهد شده، با رسیدن موعد مقرر پرداخت نگردد. در این صورت اگر دارنده سفته هستید، باید تا 10 روز بعد از تاریخ سررسید، سفته را واخواست کنید. برای این کار باید واخواستنامه ای تنظیم و به دادگاه رسیدگی نماینده به امور حقوقی تقدیم کنید. واخواستنامه چاپی را می توان از دادگاه و یا حتی از بانک ها تهیه کرد. در تنظیم واخواستنامه باید یک رونوشت کامل از موارد امضا شده، بنویسید و با استفاده از کاربن آن را در 3نسخه مشابه تنظیم کنید. بعد از تهیه و چسباندن تمبر به واخواست خود، دادگاه دستور می دهد که این برگه توسط مامور اجرا به صادرنماینده سفته ابلاغ گردد. یادتان باشد که در خصوص وصول مبلغ ، هیچ نوشته ای از نظر اعتبار و قدرت اجرایی، جایگزین واخواست نامه نمی گردد.

مسئولیت ظهرنویسان

سفته ممکن است با ظهرنویسیهای متعدد به اشخاص متعددی منتقل گردد. در این حالت صادرنماینده یعنی کسی که آن را امضا میکند و تمام ظهرنویسها همگی در مقابل دارنده آن مسئولیت تضامنی دارند. مسئولیت تضامنی به این معنی است که تمام این افراد مسئول پرداخت تمام مبلغ هستند؛ یعنی اگر دارنده سفته هستید میتوانید به هر کدام از امضانمایندگان که دسترسی راحتتری به او دارید مراجعه کنید و کل مبلغ را از او بخواهید. البته این کار برای هر کدام از امضانمایندگان این حق را به وجود میآورد که برای پس دریافت مبلغی که به دارنده پرداخت نموده، به امضانماینده قبل از خود رجوع کند؛ یعنی برای هر یک از ظهرنویس ها حق مطالبه وجه نسبت به ظهرنویس های قبل از خود و در نهایت نسبت به شخص صادرنماینده وجود دارد.

انتقال سفته

کسی که این سند به نام او صادر شده است، می تواند آن را به شخص دیگری انتقال دهد. برای این کار باید سفته را به نام نفر سومی ظهرنویسی کنید. در این صورت، تمام حقوق و مزایای مربوط به سفته، به دارنده جدید منتقل می گردد. انتقال سفته با امضای دارنده آن انجام می گردد. کسی که سفته به نام او امضا شده یا کسی که با ظهرنویسی به او منتقل شده، دارنده سفته محسوب می گردد. دارنده می تواند برای وصول وجه تعهد شده، به دیگری وکالت دهد. برای این منظور باید دارنده با نوشتن عبارت وکالت برای وصول را پشت نویسی و امضا کند.

ضمانت و ضامنین

اگر قرار است سفته به نام شما صادر گردد یا اینکه با ظهرنویسی به شما انتقال یابد، می توانید برای اطمینان بیشتر از پرداخت وجه آن، ضامن بخواهید. ضامن هم باید آن را ظهرنویسی و امضا کند. ضمانت برای دارنده این امتیاز را دارد که موقع وصول مبلغ می تواند علاوه بر امضانماینده اصلی، به ضامن هم مراجعه کند. این حق برای تمام امضانمایندگان بعدی هم وجود خواهد داشت. در صورتی که برای وصول مبلغ به ضامن مراجعه گردد و او مبلغ را بپردازد، می تواند برای وصول مبلغ ذکر شده به امضانمایندگان قبلی مراجعه کند.

چک؛ جانشین سفته

سفته همان وظیفه عرفی چک را به عهده دارد اما به مرور زمان در معاملات چک جای هر سند دیگری را گرفت؛ چراکه برای تعهد پرداخت پول در آینده احتیاج به وجود ضمانتی برای اجرای تعهد است. چک به دلیل اینکه جنبه کیفری دارد این ضمانت را خود به خود و طبق قانون همراه دارد. جنبه کیفری یعنی صدور چک بلامحل به خودی خود جرم است، بدون اینکه جنبه مسئولیت مدنی و بدهکاری به غیر را در نظر بگیریم.

تفاوت دیگری که چک با سفته دارد این است که برای داشتن چک احتیاج به مقدماتی است؛ شما باید در بانک حساب جاری داشته باشید تا بتوانید به نام خود چک صادر کنید. برای باز کردن حساب جاری هم احتیاج است به بانک ثابت کنید که منبع اقتصادی مستمر دارید و می توانید پول های تعهد شده را از آن منبع تامین کنید. در صورتی که سفته را می توانید خیلی راحت و با پرداخت مبلغ معینی بخرید.

سفته، بدون نام

در تنظیم سفته، این امکان وجود دارد که بدهکار، سفته ای را که صادر می نماید، بدون ذکر نام طلبکار به وی بدهد که این طوری فرد می تواند یا خودش در سررسید برای دریافت پول اقدام کند یا این که آن را به دیگری حواله بدهد، عبارت حواله کرد در سفته به شخص دارنده این اختیار را می دهد که بتواند سفته را به دیگری منتقل کند. ولی اگر حواله کرد خط زده گردد، دارنده سفته نمی تواند آن را به دیگری انتقال دهد و تنها خود وی باید برای وصول آن اقدام کند، علاوه بر آن می تواند با پشت نویسی آن را به شخص دیگری انتقال دهد.

از کجا بخرم؟

سفته را می گردد از هر جایی تهیه کرد. از دستفروش های توی بازار گرفته تا برخی از دکه های روزنامه فروشی. اما مطمئن ترین محل برای تهیه این سند، شعبه های بانک ملی است. اگر آن را از جای نامعتبر بخرید ممکن است مبلغی بیشتر از آنچه مصوب است از شما بگیرند. حتی ممکن است در مقابل مبلغ بیشتر به شما یکسری سند جعلی بدهند که دردسرهای زیادی بعدها برای شما داشته باشد. بهای مصوب برای سفته عبارت است از 0.5 در هزار مبلغ اسمی سند.

منبع:ایبنا